500+ dla Seniora – i co dalej

Rząd ogłosił plan wprowadzenia programu Senior 500+. Według wstępnych informacji ma on sprowadzać się do jednorazowej wypłaty raz w roku pięciuset złotych dla wszystkich emerytów. Pojawiają się też głosy z Ministerstwa Rodziny, że wypłata miałaby obejmować emerytów o świadczeniach niższych od 1500 zł. Na ten cel ma być przeznaczone tylko w następnym roku 2,5 mld zł, co by oznaczało, że obejmie on ok. 5 mln osób, spośród ok. 9 mln osób otrzymujących emerytury. Ta wypłata przewidywana jest w okresie przed świętami Bożego Narodzenia.

– W wielu rozmowach z emerytami, którzy dostają najniższe świadczenia, przewija się wątek, że taki jednorazowy zastrzyk finansowy pozwoliłby im na niewielkie inwestycje, zrobienie remontu, zakup sprzętu, bo na bieżąco nie są w stanie oszczędzać – przekonuje Elżbieta Rafalska, minister rodziny, pracy i polityki społecznej.

Tylko czy przy gwałtownie załamującej się sytuacji demograficznej w Polsce takie rozwiązanie ma sens? Czy jednorazowa wypłata rozwiązuje problem systemowy? Kto za to zapłaci w horyzoncie następnych lat, kiedy do 2025 roku liczba osób w wieku 60+ wzrośnie o 1,2 mln, a w roku 2035 ich liczba przekroczy 11,4 mln osób, przy jednoczesnym kurczeniu się liczby osób pracujących?

Równolegle w tym samym czasie seniorzy w Polsce są właścicielami nieruchomości, których wartość rynkowa przekracza 1 bilion złotych, blisko 90% emerytów mieszka w nieruchomościach, które są ich własnością. Czy to jest sprawiedliwe, że majętne osoby, posiadające kapitał zamrożony w nieruchomości otrzymują pomoc publiczną, na którą składają się inni obywatele, a swój majątek przekazują spadkobiercom? Czy to sprawiedliwe, że państwo dopłaca do czynszu właścicielom nieruchomości, którzy mogą przecież skorzystać z rozwiązań takich jak hipotek odwrócona w celu poprawienia swojego bieżącego dochodu? Dlaczego wychodzimy cały czas z założenia, że aby mieszkać, żyć w godnych warunkach trzeba być właścicielem nieruchomości? To mit i archaizm, na temat którego powinniśmy prowadzić debatę.

Zamiast drenować budżet państwa może warto zastanowić się jak stworzyć mechanizmy poprawiające sytuację Seniorów bez niesprawiedliwego rozdawnictwa. Na zachodzie od lat trwa debata jak ułatwić życie osobom „asset rich income poor”, czyli majętnym, ale bez bieżącego dochodu, którymi to są Seniorzy.

Warto dodać, że wg danych Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych średnie świadczenie wypłacane seniorom w wyniku zawarcia umowy hipoteki odwróconej z funduszami hipotecznymi wynosiło w 2015 roku blisko 1.000 zł. I to nie w skali roku, ale miesięcznie, a świadczenie przyznawana jest dożywotnio i nie zależy od woli polityków.

Robert Majkowski
Robert Majkowski