Kwestie społeczne – ocena spółek przez pryzmat ESG

Z każdym rynkiem, na którym inwestujemy, związane jest jakieś ryzyko. Jego źródłem mogą być nie tylko czynniki geopolityczne czy makroekonomiczne występujące w danym kraju, ale także indywidualne cechy danego sektora, a nawet pojedynczego instrumentu. Jako inwestorzy koncentrujący się na indywidualnej selekcji papierów, ja i pozostali członkowie mojego zespołu musimy szacować potencjalne ryzyko i zwroty dla każdej spółki, w którą inwestujemy. Jednym z obszarów, który wymaga szczególnej uwagi, jest zbiór czynników w skrócie nazywany „ESG” (od ang. „Environmental, Social & Governance”), obejmujący kwestie związane z ochroną środowiska, odpowiedzialnością społeczną i ładem korporacyjnym. Te parametry odgrywają znaczącą rolę w naszym procesie selekcji i wyceny papierów.

W ramach naszego procesu badawczego, członkowie zespołu Templetona ds. rynków wschodzących oceniają rynkowe możliwości, konkurencyjność, kompetencje zarządu, rentowność oraz wycenę każdej spółki. Na niektóre z tych czynników spory wpływ mają kwestie związane z ESG. Analiza ochrony środowiska, odpowiedzialności społecznej i ładu korporacyjnego zwykle nie skutkuje automatycznym odrzuceniem potencjalnej pozycji, która nie spełniłaby jakichkolwiek surowych kryteriów. Tematy związane z ESG są brane pod uwagę, gdy mają wpływ na profil ryzyka i zwrotu danej możliwości inwestycyjnej, podobnie jak ma to miejsce w przypadku innych czynników dotyczących spółki czy sektora, takich jak perspektywy wzrostowe lub popyt rynkowy.

Które kwestie związane z ESG mogą być źródłem potencjalnych problemów? Mogą to być takie czynniki, jak ograniczony dostęp do surowców, utylizacja odpadów niebezpiecznych, bezpieczeństwo produktów, praktyki związane z BHP czy też podejście do praw akcjonariuszy.

Analizując poszczególne spółki, bierzemy pod uwagę takie aspekty, jak jakość zarządzania, ład korporacyjny, pozycja względem konkurentów, struktura własności i zaangażowanie w generowanie wartości dla udziałowców. Wszystkie te czynniki mają związek z ESG. Nasi analitycy zwykle odbywają ok. 2500-3000 spotkań każdego roku, rozmawiając z przedstawicielami zarządów, odwiedzając zakłady produkcyjne oraz spotykając się z dostawcami, klientami i konkurentami. Takie spotkania pozwalają nam spojrzeć na daną spółkę z wielu różnych perspektyw i zyskać szersze i bardziej szczegółowe informacje na różny temat (włącznie z ESG), które w innym wypadku byłyby dla nas niedostępne.

Na rynkach wschodzących, regulacje dotyczące korupcji, ładu korporacyjnego, ochrony środowiska i innych kwestii społecznych oraz sposoby ich egzekwowania dopiero ewoluują. Niemniej jednak, wraz z rozwojem kraju, zabezpieczenia prawne związane z ESG zwykle stają się bardziej czytelne i skuteczniej egzekwowane. Dlatego uważamy, że przedsiębiorstwa, które już dziś są na względnie wysokim poziomie ładu korporacyjnego (co może mieć także wpływ na zarządzanie w obszarze ochrony środowiska i odpowiedzialności społecznej) mogą być lepiej przygotowane na przyszłość, a zatem mogą oferować lepsze możliwości dla inwestorów. Przykładowo, spółka prowadząca niedostatecznie restrykcyjną politykę w zakresie ochrony środowiska nie tylko nie będzie zapewniała wysokiego poziomu ładu korporacyjnego, ale również może mieć w przyszłości problemy z konkurencyjnością.

Z uwagi na znaczenie ładu korporacyjnego dla oceny możliwości inwestycyjnych, jedną z kluczowych cech, jakich poszukujemy u zarządów przedsiębiorstw, jest wysoka kultura oraz długa historia działalności zgodnej z regułami etyki biznesowej. Przeprowadzamy analizę struktury własności, historii wyników zarządu, ładu korporacyjnego w spółce oraz zaangażowania w budowanie wartości dla akcjonariuszy.  Szukamy menedżerów, którzy dobrze znają przedsiębiorstwo, mają doświadczenie w danej branży oraz są odpowiednio motywowani, na przykład, poprzez opcje na akcje spółki, którą zarządzają.  Zwracamy również uwagę na ich umiejętność działania w skrajnie zmiennych warunkach rynkowych. Przykładowo, w Tajlandii, w połowie i pod koniec lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, gdy rynki załamały się, a nastroje inwestorów były fatalne, przekonaliśmy się jak ważny dla spółki może być solidny zarząd oraz podejmowane przez niego działania mające na celu zapewnienie firmie przetrwanie kryzysu.

Podczas naszych analiz, poświęcamy wiele uwagi potencjalnym problemom związanym z ładem korporacyjnym i nie wahamy się aktywnie przeciwstawiać zarządom spółek, gdy uważamy, że leży to w interesie naszych inwestycji.  Nie tylko proaktywnie monitorujemy praktyki związane z ładem korporacyjnym, ale także analizujemy relacje pomiędzy spółką a jej audytorem oraz transakcje z podmiotami powiązanymi, ponieważ w tych obszarach często można znaleźć poważne nieprawidłowości.

Jakość zarządzania to dla nas czynnik o kluczowym znaczeniu, ponieważ brak kompetencji może mieć dramatyczne konsekwencje.  W związku z tym, badając daną spółkę, staramy się nie tylko spotykać z jej zarządem i odwiedzać jej obiekty, ale także rozmawiać z przedstawicielami konkurentów, dostawców, klientów i regulatorów. Informacje pozyskane dzięki takim spotkaniom mogą okazać się kluczowe dla zrozumienia spółki i jakości jej zarządu. Przykładowo, firma regularnie zalegająca z płatnościami na rzecz dostawców może niedostatecznie dobrze zarządzać przepływami pieniężnymi.

Ryzyko jest wszędzie i przybiera różne formy, ale odpowiednia analiza, wiedza i wysiłki całego zespołu pozwalają nam wskazać ryzyko, które warto podjąć, jak i ryzyko, którego należy unikać.

Poniższa tabela przedstawia przykładowe czynniki związane z ESG, które mogą mieć znaczenie z punktu widzenia konkretnych inwestycji, w zależności od klasy aktywów, regionu geograficznego i/lub branży:

Czynniki związane z ochroną środowiska

 Czynniki związane z odpowiedzialnością społeczną

Czynniki związane z ładem korporacyjnym

Przykłady:

  • Naruszenia regulacji / kary
  • Dostęp do surowców / półproduktów
  • Zarządzanie surowcami
  • Utylizacja odpadów niebezpiecznych, toksycznych i chemicznych / czyszczenie

 

Przykłady:

  • Praktyki związane z siłą roboczą (np. minimalne wynagrodzenie, zapobieganie dyskryminacji, zatrudnianie dzieci, praca niewolnicza)
  • BHP, bezpieczeństwo produktów
Przykłady:

  • Prawa akcjonariuszy
  • Struktura i niezależność zarządu
  • Wynagrodzenia członków zarządu
  • Standardy rachunkowości, niezależne audyty

Komentarze, opinie i analizy dr. Mobiusa są przedstawione wyłącznie w celach informacyjnych i nie stanowią indywidualnych porad inwestycyjnych ani zachęty do zainwestowania w jakiekolwiek papiery wartościowe czy stosowania jakiejkolwiek strategii inwestycyjnej. Biorąc pod uwagę zmienność warunków rynkowych i ekonomicznych, wszelkie komentarze, opinie i analizy są w pełni aktualne wyłącznie w dniu ich publikacji i mogą ulec zmianie bez odrębnego powiadomienia. Informacje zawarte w niniejszym dokumencie nie stanowią kompletnej analizy wszystkich istotnych faktów dotyczących jakiegokolwiek kraju, regionu, rynku, branży, inwestycji czy strategii inwestycyjnej.

Wszelkie inwestycje wiążą się z ryzykiem, włącznie z ryzykiem utraty zainwestowanego kapitału. Z inwestowaniem funduszu na rynkach zagranicznych związane jest określone ryzyko, m.in. ryzyko wahań kursów walut i ryzyko niestabilnej sytuacji gospodarczej i politycznej. Inwestycje na rynkach wschodzących, do których należą także nowe rynki wschodzące, obarczone są większym ryzykiem wynikającym z powyższych czynników, oprócz typowych dla nich ryzyk związanych z względnie niewielkimi rozmiarami, mniejszą płynnością i brakiem odpowiednich ram prawnych, politycznych, biznesowych i społecznych dla rynków akcji. Ponieważ wspomniane ramy prawne, polityczne, biznesowe i społeczne są zwykle jeszcze słabiej rozwinięte na nowych rynkach wschodzących, a występują także rozmaite inne czynniki, takie jak podwyższony potencjał skrajnych wahań kursów, braku płynności, barier ograniczających transakcje oraz mechanizmów kontroli giełd, ryzyka związane z rynkami wschodzącymi są nasilone w przypadku nowych rynków wschodzących.

Mark Mobius
Mark Mobius