Seniorzy wobec nieprzewidzianych wydatków, czyli społeczna rola renty dożywotniej

Co robi senior w obliczu nieprzewidzianych wydatków takich jak nierefundowana przez NFZ rehabilitacja czy nagła wymiana instalacji gazowej w mieszkaniu? Skąd weźmie potrzebne tu i teraz, nadprogramowe 2 000 zł? Z raportu Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych wynika, że polscy seniorzy nie radzą sobie z nagłymi wydatkami i nie mają z czego odkładać. W jaki sposób temu przeciwdziałać?Przytoczone w raporcie badania Funduszu Hipotecznego DOM pokazują, że aż 60 proc. seniorów wydaje posiadane środki pieniężne przede wszystkim na pokrycie wydatków bieżących (w tym czynszu, opłat mieszkaniowych, podstawowych zakupów). Co trzeci senior wydaje je na zakup leków, a tylko 5 proc. na m.in.: hobby, kino, działkę, pomoc rodzinie. To właśnie na te, podstawowe wręcz potrzeby, niejednokrotnie brakuje środków finansowych seniorom. Jednak w świetle badania KPF i Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH szczególnej trudności nastręczają przede wszystkim nieprzewidziane i nagłe wydatki.Raport nakreśla cztery obszary, w których gospodarstwa domowe borykają się z problemami ze sfinansowaniem potrzeb. Oczywiste może wydawać się, że największy odsetek gospodarstw domowych, gdzie głową rodziny jest senior miało problemy ze sfinansowaniem zakupu leków (43 proc.) oraz czynszu i opłat mieszkaniowych (33 proc.). Dodatkowo, co trzeci emeryt nie był w stanie pokryć kosztów dodatkowej opieki medycznej lub stomatologicznej. W najmniejszym stopniu problemy finansowe ujawniły się w przypadku potrzeby zakupu żywności (blisko 20 proc.).

Z raportu nasuwa się między innymi przykry wniosek, który powinien dać sporo do myślenia, przede wszystkim sprawującym władzę ustawodawczą. Gospodarstwa domowe osób 64+ nie są w stanie w ramach własnego budżetu poradzić sobie z przejściowymi, nagłymi wydatkami. Dodatkowo, niepokojące jest, iż blisko 40 proc. badanych seniorów kolejną pożyczkę zaciąga, aby spłacić poprzednią. To z kolei jest pierwszym krokiem, aby wpaść w pętle zadłużenia.

W takiej sytuacji, bezpiecznym rozwiązaniem byłaby chociażby renta dożywotnia. Niestety w Polsce rynek hipoteki odwróconej nie został w pełni uregulowany, co stwarza barierę dla rozwoju tego sektora. Zaprezentowane w raporcie KPF wnioski stanowią ważny argument na rzecz pilnego wprowadzenia ustawy o dożywotnim świadczeniu pieniężnym. Taka regulacja, moim zdaniem, umożliwiłaby seniorom w pełni bezpieczne korzystanie z renty dożywotniej, obligując wszystkie podmioty działające na rynku do stosowania jednolitych, transparentnych standardów obsługi klienta, niosąc tym samym efektywne narzędzie do samodzielnego radzenia sobie z nagłymi problemami finansowymi.

Tekst powstał na podstawie:
1. „Sytuacja na rynku consumer finance w Polsce. Barometr KPF-IRG SGH”, Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce, I kwartał 2015 roku.
2. Raport Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce: „Możliwości samodzielnego radzenia sobie z nieprzewidzianymi problemami finansowymi przez gospodarstwa domowe osób starszych” Gdańsk, maj 2015.

Robert Majkowski
Robert Majkowski