Znowu wszystkie ręce na pokład?

Sytuacja na rynkach finansowych coraz bardziej przypomina tę, którą obserwowaliśmy w lutym/marcu 2009 roku. Oczywiście przy zachowaniu wszelkich proporcji, bo przecież wtedy gospodarka światowa tkwiła jeszcze w ostrej fazie kryzysu. Podobieństwo jest w innym miejscu. Przestraszone banki centralne i rządy robiły wtedy wszystko, co tylko było możliwe, żeby ratować gospodarkę przed depresją. Wiadomo było, że recesji nie da się uniknąć, ale chodziło o to, żeby gospodarka światowa kompletnie się nie załamała. Banki centralne dramatycznie obniżały stopy procentowe, a rządy (szczególnie USA i Chin) zasilały gospodarki setkami miliardów dolarów. 

Akcja zakończyła się względnym sukcesem. Rzeczywiście, po stosunkowo krótkim załamaniu, gospodarki zaczęły rosnąć a ceny aktywów weszły w hossę. Ekonomiści i politycy, którym nie podobają się keynesowskie metody walki z kryzysem, kręcą nosem twierdząc, że wpompowanie pieniędzy w gospodarkę nic nie dało, że trzeba było pozwolić działać wolnemu rynkowi. Nawiasem mówiąc w USA pieniądze przeznaczone w ramach programu TARP na ratowanie banków zostały już w dużej części (z zyskiem) odzyskane, o czym zacięcie zwolennicy neoliberalizmu starają się nie pamiętać. 

W realnej gospodarce rzeczywiście, wynik tych działań jest mizerny i jak myślę przyjedzie nam jeszcze niedługo znowu zmierzyć się z kryzysem (który trwa w utajonej postaci). Jednak warto zadać sobie pytanie: co stałoby się wtedy, gdyby państwo nie wkroczyło? Gdyby na przykład rzeczywiście pozwolono (tak niektórzy zalecają) na totalne załamanie na rynku nieruchomości i upadek potężnych banków. Przecież jest bardziej niż oczywiste, że wynikiem byłaby globalna depresja, której świat nie doświadczył od lat 30. zeszłego wieku. 

Po 1,5 roku stało się jednak to, co musiało się stać. Brak prawdziwych reform spowodował, że na rynkach finansowych praktycznie nic się nie zmieniło. Nie dajmy sobie zamydlić oczu – reformy w UE, czy w USA być może będę miały wpływ na działanie rynków, ale po pierwsze za kilka lat (przedtem przeżyjemy kolejną fazę kryzysu), a po drugie nie usuwają podstawowej wady systemu: finansjeryzacji gospodarki. Jeśli pamięta się, że 40 procent zysków spółek w USA pochodzi z systemu finansowego, czyli ze spekulacji, zwanej często inwestowaniem to trudno twierdzić, że żyjemy w zdrowym systemie. Przyjdzie nam leczyć się z tego zapatrzenia w rynki wtedy, kiedy kryzys naprawdę stanie się groźny. Wtedy to reformy będą musiały naprawdę zmienić świat. 

Ponieważ jednak obecnie nie został zmieniony to siłą rzeczy (co zapowiadałem) po wyczerpaniu pomocy rządowej gospodarka zaczęła zwalniać. To, czy zobaczymy drugą recesję nie ma specjalnie znaczenia (w zależności od ekonomisty określa się prawdopodobieństwo od 20-60 proc.). Ważne jest to, że gospodarka USA i UE wejdzie co najmniej w stagnację, a to z pewnością uderzy w obywateli. Tu mała dygresja. Polska być może jeszcze w 2011 roku nie ucierpi. Środki unijne i przygotowanie do Euro 2012 będą napędzać inwestycje, ale lata 2012 – 2013 to już zupełne inna historia. Środki unijne z budżetu 2007 – 2013 będą już przyznane, a inwestycje przed mistrzostwami Europy zakończone. 

Skoro prawie nic się nie zmieniło, co zresztą gołym okiem widać na rynkach finansowych, gdzie nadal króluje nieracjonalna spekulacja (wystarczy spojrzeć na rynek miedzi albo na indeks turecki indeks ISE) to nic dziwnego, że w USA już myśli się o kolejnych pakietach pomocowych. Tyle, że nazywa się je inaczej, bo opozycja gwałtownie zwalcza zadłużanie się państwa i podwyższanie podatków. Szczególnie aktywna jest cześć społeczeństwa amerykańskiego skupiona w Tea Party. Nasi zwolennicy neoliberalizmu posuwają się nawet do tego żeby nazywać tę część Amerykanów „prawdziwie obywatelskim społeczeństwem”, które zdaje sobie sprawę z tego, że zadłużanie państwa skończy się dramatem (tak, na własne uszy słyszałem taką wypowiedź profesora Leszka Balcerowicza). Nie miejsce tu na polemikę, ale wystarczy trochę poczytać, żeby poznać prawdziwe powody, które kierują protestującymi. Założenia protestu są zresztą błędne, bo nie jest on skierowany tam, gdzie powinien (na prawdziwe reformy), a w założeniu ma nieomylność wolnego rynku. 

Protesty nic tu jednak nie pomogą, bo Ben Bernanke, szef Fed w sierpniu nie zgodził się z ekonomistami, którzy twierdzą, że Fed już nie ma czym walczyć. Powiedział, że ryzyko pojawienia się deflacji nie jest duże, ale gdyby się mylił to Fed da sobie z tym radę. Z wystąpienia wynikało, że szef Fed myśli przede wszystkim o poluzowaniu ilościowym, czyli skupie rządowych obligacji (pospolicie zwanym drukowaniem pieniędzy). Pojawił się też Barack Obama, prezydent USA. Przed wyborami do Kongresu (2. listopada) robił wszystko, żeby przekonać elektorat do Demokratów. Między innymi ogłosił sześcioletni plan inwestycji w infrastrukturę oraz programu ulg podatkowych na sumę 100 mld USD w ciągu 10 lat dla firm, które będą poniosą koszty na badania naukowe i innowacyjność. Pieniądze te administracja ma znaleźć w likwidacji ulg podatkowych dla firmy wydobywających ropę i gaz oraz większym opodatkowania bardzo dobrze zarabiających Amerykanów. 

Na koniec wracamy do idei podobieństwa końcówki pierwszego kwartału 2009 z trzecim kwartałem 2010. Teraz też, podobnie jak wtedy, powstał koktajl zbliżony psychologicznie do tego, co działo się zimą 2009 roku. Jeśli wszyscy będą gospodarce pomagali to gracze giełdowi będą czekali na skutki tej pomocy i na poprawienie się danych makro, a to w końcu roku powinno napędzać wzrosty indeksów (nie musi to dotyczyć drugiej połowy września). I wszystko byłoby jasne, gdyby nie to, że płyniemy po wodach, na które nie ma map i gdyby nie coś, co określa się mianem „czarnego łabędzia”. Nigdy nie wiemy, co nowego może w ostatnich miesiącach roku wyskoczyć. Pamiętać jednak trzeba o tym, że brak prawdziwych reform podlany kolejnym drukiem pieniędzy może doprowadzić do wzrostu cen aktywów, ale potem przebudzenie z tego snu o stałym rozwoju będzie brutalne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

(komentarz pojawi się po zatwierdzeniu)

Piotr Kuczyński
Piotr Kuczyński

Czytaj także:

Kontrakty terminowe na WIG20 na piątek, 12.02.2016

Kontrakty terminowe na WIG20 w czwartek na początku sesji wybiły dużą flagę prospadkową na interwale H4 z zasiegiem 1630 i kontynuowały  zniżki.  Później doszło do mocnej kontry Byków, ale… »

Tematy: analiza techniczna i 8 innych › forex, FPL20, futures, FW20, FW2020, kontrakty na WIG20, kontrakty terminowe, kontrakty terminowe na WIG20
Emerytura 500+

Generalnie nie uważam, żeby program 500+ był socjalnie logiczny. Nie uważam też, że rozsądnie wpłynie na zwiększenie dzietności w Polsce. Dostrzegam natomiast zupełnie inną jego wartość tam, gdzie rządzący… »

GPW ład korporacyjny Dobre praktyki na GPW – nowe zasady

Szczęśliwie dwa dni temu doczekaliśmy się uwolnienia „Podręcznika Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW 2016”*. Piszę „uwolnienia” bo, powstanie podręcznika było anonsowane dużo wcześniej. Data jego publikacji na stronach… »

Tematy: Dobre Praktyki i 3 innych › DPSN, GPW, przyszłośćGPW
Xbox 500 zł na dziecko Jak wyłudzić 500 zł na dziecko na pozorowany rozwód?

Jeśli rodzice dobrze policzą swój dochód i okaże się, że nie łapią się na świadczenie wychowawcze, to by oszukać system mogą użyć pewnej sztuczki prawnej – rozwieść się. W… »

Tematy: 500+ i 2 innych › rozwód, ustawa
Posłowie partii Kukiz '15 w Sejmie Fot. Marek Wiśniewski Konstytucyjna próba poligonowa

Na początku kadencji mało kto się spodziewał, że pierwsze formalne podejście do nowelizacji Konstytucji RP wykona początkujący klub Kukiz ’15.… »

Dolar najdroższy od kryzysu finansowego | Dyskusja.biz Wyzwania wobec dolara i euro

Początek nowego roku na rynku walutowym, a szczególnie na rynku EURUSD, charakteryzował się powstaniem nowych zależności, które determinowały i wciąż determinują kierunki trendów. Słabość rynków emerging markets, głównie ze… »

Tematy: aud i 8 innych › cad, Chiny, eur, eurusd, rub, rynki, USD, waluty
Bialystok, 08.02.2016. Program 500 zl na dziecko - ilustracja. Fot. Piotr Mecik / FORUM 500 zł na dziecko, czyli handel „żywym towarem”

Dyskusja nad programem 500+ nabiera rumieńców. Zwolennicy i przeciwnicy programu przerzucają się argumentami, czy jest to faktycznie program wspierający demografię, czy program socjalny, czy program zadziała na wzrost liczby… »

Tematy: 500 plus i 1 inny › 500+
Kontrakty terminowe na WIG20 na czwartek, 11.02.2016

Kontrakty terminowe na WIG20 w środę najpierw dały nadzieję Bykom, przekraczając ponownie linię szyi dużej prowzrostowej formacji odwróconej głowy z ramionami. Potem jednak, nie będąc w stanie przekroczyć lokalnego… »

Tematy: analiza techniczna i 8 innych › forex, FPL20, futures, FW20, FW2020, kontrakty na WIG20, kontrakty terminowe, kontrakty terminowe na WIG20
Economics Korekta czy coś na miarę pokolenia?

W dzisiejszym tekście chciałem się zająć programem rozwoju Polski autorstwa wicepremiera Mateusza Morawieckiego, ale okazało się, że nie został przedstawiony na wtorkowym posiedzeniu rządu. Być może przedstawiony będzie na… »

Tematy: Banki i 5 innych › BREXIT, gospodarka, imigranci, podatek bankowy, rynki
fot. Adam Chelstowski / FORUM Dyrektor Mastalerek – na piernatach, czy na rozgrzanym dachu?

Powrót Marcina Mastalerka do gry jest komentowany najczęściej jako przykład partyjnej nominacji w państwowej domenie. Ja bym jednak zawistnikom i strażnikom czystości korporacyjnych zasad sugerował, by w trosce o… »

Tematy: dobrazmiana i 7 innych › komunikacja, nominancje, państwo, PIS, PKN Orlen, PR, z polityki do biznesu
O nerwicy słów kilka

Środa: słówko na dziś. Czyta Kevin Aiston.… »

REUTERS/Beawiharta/Files Polaków problem z Indonezyjczykami

W mediach, w parlamentach i przy rodzinnych stołach (niezależnie, czy podano na nich deskę serów, Bratwurst, czy schabowego) od wielu miesięcy tematem z ‘pierwszych stron’ pozostaje kwestia fali uchodźców… »

Temat: islam
Kontrakty terminowe na WIG20 na środę, 10.02.2016

Kontrakty terminowe na WIG20 we wtorek zaatakowały istotne lokalne wsparcia, których przełamanie mogło zdecydować o dalszych spadkach. W końcówce sesji doszło jednak do mocnej kontry Byków i finalnie sytuacja… »

Tematy: analiza techniczna i 8 innych › forex, FPL20, futures, FW20, FW2020, kontrakty na WIG20, kontrakty terminowe, kontrakty terminowe na WIG20
kids-and-money(1) 500+ W tym szaleństwie jest metoda?

500+ w dużej części finansowany będzie z deficytu budżetowego, czyli długu jaki państwo zaciąga na rynkach finansowych. Pieniądze trafią do rodzin, między innymi tych, które swoje domowe budżety finansują kredytami… »

zmiana trendów giełdowych Inwestowanie na giełdzie – zmiany

Inwestowanie na giełdzie ciągle się zmienia i należy dostosować swoje inwestycje do aktualnych trendów giełdowych. W rankingu głównych grup aktywów globalnych akcje amerykańskie od października 2011 do dnia dzsiejszego… »

Tematy: inwestowanie na giełdzie i 1 inny › trendy giełdowe
Polska, białoczerwoni! Dajmy zarobić rodakom!

Zadłużenie Skarbu Państwa wynosi grubo ponad 800 miliardów złotych, z czego zagraniczne prawie 300 miliardów tj. 35%. Jeśli wziąć pod uwagę inwestycje zagraniczne w krajowe instrumenty to będzie tego… »

Tematy: dług publiczny i 3 innych › oszczędności, Patriotyzm gospodarczy, PKB
Socjalizm 500+, czyli „całkiem niezły bulbulator”

Projekt ustawy wprowadzającej 500+ trafił do Sejmu. Polacy czekają na niego z wytęsknieniem. To pierwsze tak poważne i wysokie świadczenie rodzinne w historii Polski. Niemniej, sama ustawa przypomina klasyczny… »

Tematy: 500+ i 1 inny › bulbulator
A pump works in an oil field near Santa Cruz del Norte, Cuba, Wednesday, September 20, 2006. Photographer: Diego Giudice/Bloomberg News.(best photo) Energetyczna dwubiegunowość

Grupa Wyszehradzka, z angielska zwana V4, to byt równie idealistyczny co ulotny. Od zawiązania w 1991 r. najlepiej sprawdziła się w okresie wchodzenia Polski, Czech, Węgier i Słowacji najpierw… »

Tematy: #Geopolityka i 3 innych › energetyka, Polityka, V4
Malgorzata_Zaleska 10 zadań dla nowej szefowej GPW

GPW formalnie ma już nową Prezes. KNF wydała zgodę na powołanie Małgorzaty Zaleskiej na tą funkcję. Przed nową szefową Giełdy wiele wyzwań. Poniżej przedstawiam listę zagadnień, którymi w pierwszej… »

Tematy: GPW i 1 inny › przyszłośćGPW
Kontrakty terminowe na WIG20 na wtorek, 09.02.2016

Kontrakty terminowe na WIG20 w poniedziałek zaczęły reagować wreszcie na dynamiczne spadki na Zachodzie i zeszły do poziomów niebezpiecznych dla polskich Byków. Jeśli nie nastąpi szybki ruch powrotny w… »

Tematy: analiza techniczna i 8 innych › forex, FPL20, futures, FW20, FW2020, kontrakty na WIG20, kontrakty terminowe, kontrakty terminowe na WIG20
nozyce 2 Były rekordowe inwestycje, a mogą być rekordowe straty – gospodarka odpadami w roku 2015.

Podsumowania to okazja do oceny i miejmy nadzieję wyciągnięcia wniosków na kolejny rok działań.  Takim źródłem refleksji dla inwestorów i Ministerstwa Środowiska powinno być zestawienie inwestycji w gospodarce odpadami… »

Tematy: BAT i 13 innych › biogazownie, biologiczne przetwarzanie, dofinansowanie inwestycji, Ekologia, Michał Paca- Ziemia Polska, OZE, recykling, Samorządy, segregacja odpadów, śmietnik technologiczny, spalarnie, środki unijne, zakłady MBP