Solidarność się wyłopotała

Ponadczasowy pozostaje przede wszystkim roszczeniowy charakter strajkowych postulatów.

Triumfu Lecha Wałęsy z 31 sierpnia 1980 r. nie da się wygumkować z dziejów Polski i świata.

Kolejne rocznice porozumień sierpniowych z 1980 r., od których rozpoczęło się kruszenie tzw. realnego socjalizmu, potwierdzają, że społeczna solidarność pisana małą literą — to abstrakcja. Najbliżej realizacji tej szczytnej idei byliśmy w 10. rocznicę, gdy PRL odeszła w niebyt i wróciła Rzeczpospolita. Potem w obozie Solidarności już tylko pogłębiały się podziały. W tym roku trwa licytacja, przypominająca badanie zawartości cukru w cukrze — czy bardziej solidarnościową legitymację mają Lech Wałęsa, Bogdan Borusewicz i Władysław Frasyniuk, których łączy opór wobec obecnej władzy, czy współcześni związkowcy Janusz Śniadek i Piotr Duda, będący owej władzy podporą.

Poniżej przypominam niektóre z 21 postulatów strajkujących w Gdańsku. Notabene dłuższa lista 35 postulatów wisiała na bramie Stoczni Szczecińskiej, ale tamtejszy strajk nie był medialny, ponieważ nie wpuszczano ani zachodnich dziennikarzy, ani działaczy opozycji. Dlatego globalnym symbolem Solidarności na zawsze pozostanie złożenie podpisu 31 sierpnia 1980 r. przez Lecha Wałęsę długopisem tzw. papieskim (gadżet popularny podczas pielgrzymki Jana Pawła II w 1979 r.), mimo ośmieszających ich inicjatorów prób wygumkowania tego obrazka z dziejów Polski.

Po 37 latach niektóre postulaty są anachroniczne, ale część zachowała zdumiewającą aktualność.

Ponadczasowy pozostaje przede wszystkim ich roszczeniowy charakter. Dla sygnatariuszy porozumień abstrakcją były takie kategorie, jak finanse publiczne, deficyt budżetowy etc. Obie strony zgadzały się także co do utrzymania gospodarki w tzw. społecznych rękach, co oznaczało po prostu państwo. Sama myśl o prywatyzacji była herezją zarówno dla towarzyszy z PZPR, jak i liderów tworzącej się Solidarności. Właśnie przekonanie o wyższości firm państwowych przerzuca pomost między tamtą epoką a kursem obranym przez obecnych władców Polski.

Niektóre z 21 gdańskich postulatów

01. Akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych.

08. Podnieść wynagrodzenie zasadnicze każdego pracownika o 2000 zł na miesiąc jako rekompensatę dotychczasowego wzrostu cen.

09. Zagwarantować automatyczny wzrost płac równolegle do wzrostu cen i spadku wartości pieniądza.

11. Wprowadzić na mięso i jego przetwory kartki — bony żywnościowe (do opanowania sytuacji na rynku).

13. Wprowadzić zasady doboru kadry kierowniczej na zasadach kwalifikacji, a nie przynależności partyjnej, oraz znieść przywileje MO, SB i aparatu partyjnego.

14. Wprowadzić emerytury po przepracowaniu 35 lat, jednocześnie skracając wiek emerytalny kobiet do 50 lat, mężczyzn do 55 lat.

15. Zrównać renty i emerytury starego portfela do poziomu aktualnie wypłacanych.

18. Wprowadzić urlop macierzyński płatny przez okres trzech lat na wychowanie dziecka.

21. Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy. Pracownikom w ruchu ciągłym i systemie 4-brygadowym brak wolnych sobót zrekompensować zwiększonym wymiarem urlopu wypoczynkowego lub innymi płatnymi dniami wolnymi od pracy.

Jacek Zalewski
Jacek Zalewski