Jeszcze o statystyce

Reakcje na mój poprzedni blog skłoniły mnie do napisania kolejnego. Pozwolę sobie poświęcić go definicji statystyki. Encyklopedie krajowe i zagraniczne w bardzo podobny sposób definiują statystykę. Jest to nauka zajmująca się zbieraniem, klasyfikacją, analizą i interpretacją danych liczbowych oraz, przy zastosowaniu teorii prawdopodobieństwa ustalaniem prawidłowości i tendencji przy pomocy agregatów i odpowiednio konstruowanych mierników [Webster’s Encyclopedic Unabridged Dictionary of the English Language – swobodne zmodyfikowane tłumaczenie własne].

Siedmiotomowa Nowa Encyklopedia PWN podaje m. in. taki komentarz: Statystyka jest dyscypliną nauki, która zajmuje się formułowaniem metod liczbowego przetwarzania indywidualnych informacji statystycznych w celu opisu i wnioskowania statystycznego.

W krajach najbardziej rozwiniętych gospodarczo rozszerza się zakres narzędzi stosowanych do badań statystycznych i obok metod o rodowodzie probabilistycznym stosuje się metody programowania liniowego. Eksperymentalne zastosowania takich metod mają miejsce przy badaniu wydajności pracy w administracji publicznej w krajach Skandynawskich i w Holandii.

Konwencja bloga powstrzymuje mnie przed rozwijaniem spraw definicyjnych. Mam cichą nadzieję, że moje wyjaśnienia przyczynią się do bardziej obiektywnego spojrzenia na statystykę. Jej zasługi w innych dziedzinach nauki, na przykład tam, gdzie prowadzi się doświadczenia czy eksperymenty są nieocenione. Przy przestrzeganiu reguł sztuki nikt nie zarzuca statystyce kłamstw, a wychwala korzyści z niej płynące. Statystyka, w każdej formie, pełni bowiem przede wszystkim służebną rolę.

Na zakończenie przytoczę początek hasła „statystyka” z czasów Marka Twaina z Encyklopedyji Powszechnej S. Orgelbranda z roku 1884: Statystyka, jako umiejętność obejmuje wszystkie fakta życia społecznego danego kraju, państwa lub ludzkości i przedstawia takowe w stosunkach liczebnych. Należy ona słusznie do nauk społecznych i jest jedną z najważniejszych chociaż najmłodszych między temi umiejętnościami.

Bohdan Wyżnikiewicz
Bohdan Wyżnikiewicz