Wielki GS w Londynie

Obowiązujący na giełdzie w Londynie (LSE) system transakcyjny SETS istnieje od 1997 roku. Pewne zasady dotyczące kojarzenia zleceń wprowadzono w 2000 roku. W kontekście wydarzeń, które pojawiają się na GPW od pewnego czasu (cudofixingi, zmienność w dniach rozliczenia, podejrzenia o manipulacje itp.) być może warto przyjrzeć się jego pewnym regułom, bo rzeczowej dyskusji na ten temat trudno w Polsce znaleźć.

Raczej pojawiają się ogólniki i własne przeświadczenia, nie poparte żadnymi sensownymi uzasadnieniami. Zerknijmy więc, jak to wygląda na giełdzie, która ma większą kapitalizację, dłuższą historię i większe znaczenie dla rynków światowych, a mimo tego wprowadzono pewne rozwiązania, które miały zapobiec, wyeliminować lub utrudnić działania legalne lub nielegalne prowadzone przez niektórych uczestników rynku.

Zasadniczo przebieg sesji na rynku akcji w Londynie, jest bardzo podobny do tego w Warszawie. Sesja rozpoczyna się fixingiem, po którym trwają notowania ciągłe i kończy się również fixingiem. Istnieją jednak bardzo poważne różnice, nad którymi moim zdaniem warto się zastanowić u nas, zwłaszcza że wprowadzane są na wielu giełdach światowych.

Jedna z ważniejszych różnic dotyczy składania zleceń znanych u nas jako zlecenia „Po Każdej Cenie”. Jak wiemy jest to rodzaj zleceń, w którym określa się wyłącznie wielkość akcji, jaką chcemy kupić lub sprzedać. Więcej o typach

zleceń można przeczytać na stronach bossa.pl.

Na GPW zlecenia PKC można składać, w każdej fazie sesji. W Londynie wyłącznie podczas fixingu (na otwarcie i zamknięcie, oraz w trakcie „równoważenia rynku” w trakcie notowań ciągłych).

Czas trwania fixingu na otwarcie i zamknięcie nie jest stały. Może zostać rozszerzony, właśnie w wypadkach związanych ze zleceniami PKC („market order extension”) oraz przy osiągnięciu dopuszczalnych widełek („price monitoring extension”)

Wyobraźmy sobie sytuację, w której na fixingu istnieje na tyle duża przewaga zleceń PKC po jednej ze stron, że mogą one nie zostać wykonane w całości. Wówczas ta faza sesji przedłużona jest o dwie minuty. W tym czasie uczestnicy rynku mogą zareagować na tę nierównowagę. Jest to o tyle istotne, że podczas fixingu wszyscy uczestnicy rynku widzą oczekujące zlecenia PKC. Rozszerzenie trwania fixingu zwiększa szansę wykonania zleceń w jak największej części.

Kolejna „niestałość” podczas sesji wiąże się z możliwym rozszerzeniem widełek, czyli zakresu o jakie mogą wahać się ceny podczas notowań. Jeśli złożone zlecenia powodują, że rynek przekracza te dopuszczalne wahania (podczas fixingu na otwarcie lub zamknięcie), następuje moment możliwego rozszerzenia (price monitoring extension) widełek

No i najciekawszy element – losowe zakończenie czasu fixingu. Przy czym czas nie jest taki sam dla wszystkich spółek. A dodatkowo, jest inny dla spółek wchodzących w skład indeksu FTSE100, inny dla FTSE250 i inny dla pozostałych notowanych w systemie SETS.

Powiedzmy, że mamy 4 spółki, dwie wchodzą w skład indeksu FTSE100 (A i B), a dwie w skład indeksu FTSE250 (C i D). Według harmonogramu fixing na zamknięcie kończy się o 16:30:00. Najpierw generowany jest losowo czas zamknięcia fixingu. Dla spółek z FTSE100 jest to np. 5 sekund, a dla FTSE250 12 sekund. Dodatkowo dla poszczególnych akcji, losowo sesja jest wydłużona dla A o 3 sekundy, dla B 15 sekund, dla C – 1 sekundę i dla D – 28 sekund.

W rezultacie fixing dla poszczególnych spółek zakończy się o następującym czasie

A – 16:30:08

B – 16:30:20

C – 16:30:13

D – 16:30:40

Po tej fazie mogą pojawić się ewentualne „rozszerzenia czasu sesji” związane ze zleceniami PKC lub z przekroczeniem widełek. Każda z tych faz trwa po dwie minuty. Dodatkowo po każdej pojawia się czynnik losowy. Czyli najdłuższe możliwy scenariusz to następujące elementy:

– fixing (na otwarciu – 5 minut, na zamknięciu – 10 minut)

– wydłużony losowo (0-30 sekund)

– wydłużenie sesji z uwagi na nierównowagę zleceń PKC (2 minuty)

– wydłużony losowo (0-30 sekund)

– wydłużenie sesji z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych w danym dniu widełek (2 minuty)

– wydłużony losowo (0-30 sekund)

Czyli maksymalnie sesja może się wydłużyć o 5 minut i 30 sekund.

Całość pokazuje poniższy diagram (mam nadzieję, że tłumaczenie nie jest konieczne)

LSE_fixing

To tylko bardzo ogólne zasady dotyczące wykonywania zleceń i działania fixingu na rynku akcji w Londynie. Pokazują jednak pewien kierunek – utrudniania w celowym „przesuwaniu” rynku, na przykład aby wpłynąć na wartość indeksu. Wprowadzenie losowości, a tym samym niepewności co do faktycznego momentu realizacji zleceń powoduje, że nie jest łatwo ocenić, jaka wartość aktywów (gotówki lub akcji) byłaby w stanie odpowiednio „przesunąć” rynek.

Podobne systemy działają na giełdzie w Hong Kongu, Deutsche Boerse oraz w Hiszpanii. Może więc warto skorzystać z cudzych doświadczeń, a nie myśleć o likwidowaniu fixingu, czy nawet instrumentów pochodnych.

Więcej szczegółów dotyczących systemu notowań na LSE

http://www.londonstockexchange.com/traders-and-brokers/products-services/trading-services/trading-services.htm

***

Tytuł nawiązuje do komentarza  przy tekście:

http://blogi.bossa.pl/2010/03/26/zlikwidowac-fixing-i-rynek/

“Fixing i dogrywka to przeżytek niczym sklepy GSu.”

Grzegorz Zalewski
Grzegorz Zalewski