ZUS NA RYNKU FINANSOWYM

Miało być dziś o „rynkach finansowych” w Ameryce. Ale na razie będzie o Polsce. Bo u nas ZUS z przyległościami – czyli z OFE – to taki sam „rynek finansowy”, jaki ma być w Ameryce po wprowadzeniu planu Paulsona – podatnicy mają zrobić zrzutkę żeby mógł ona się dalej rozwijać. U nas co miesiąc robią taką zrzutkę i dzięki temu właśnie OFE mogą się wspaniale rozwijać. 

Prasa wczoraj doniosła (i się dziwowała) że przyjęty przez rząd projekt ustawy budżetowej na rok 2009  zakłada, iż wydatki na działalność ZUS wzrosną o prawie 19% – czyli o 630 mln zł. To największy wzrost wydatków ZUS od kilku lat. „Eksperci” (pewnie z „rynków finansowych”) stwierdzili, że nie do końca wiadomo, na co ZUS chce przeznaczyć dodatkowe środki.

Eksperci może i nie wiedzą. Ja tam wiem. ZUS będzie wspierał po raz kolejny „rynki finansowe”. Sejm pracuje nad rządowymi projektami ustawy o emeryturach kapitałowych (druk 743) i ustawy o funduszach dożywotnich emerytur kapitałowych (druk 865). Warto poczytać – jak ktoś jest jeszcze za mało zdziwiony przebiegiem Wielkiej Socjalistycznej Reformy Emerytalnej z 1999 roku.

Zgodnie z art. 2.2. projektu ustawy o funduszach dożywotnich emerytur kapitałowych „przedmiotem działalności funduszu jest przyjmowanie składek, ich lokowanie oraz wypłata świadczeń pieniężnych ze środków przekazanych z otwartych funduszy emerytalnych”.  Tymczasem zadania, które zgodnie z projektem ustawy o emeryturach kapitałowych (ciekawe po co dwie ustawy – żeby trudniej było się zorientować???) mają się znaleźć po stronie zakładów emerytalnych, nie mają nic wspólnego z „wypłatą świadczeń pieniężnych”. Projekt ustawy o emeryturach większość faktycznych obowiązków związanych z wypłatą emerytur przekazuje do ZUS. Zgodnie z projektami ZUS-ik:

przyjmuje od osób uprawnionych wnioski o ustalenie prawa do okresowej emerytury kapitałowej (art. 12.1. projektu ustawy o emeryturach kapitałowych),
zawiadamia OFE o złożeniu przez członka OFE wniosku o ustalenie prawa do okresowej emerytury kapitałowej (art. 13.1.),
zbiera informacje z OFE o kwocie środków zgromadzonych na rachunku członka OFE na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku (art. 13.2.)
ustala prawo do okresowej emerytury kapitałowej (art. 13.3),
ustala wysokość okresowej emerytury kapitałowej (art. 13.3.),
informuje OFE o ustalonej wysokości okresowej emerytury kapitałowej (art. 13.4.),
prowadzi odrębny rachunek bankowy, na który OFE przekazują co miesiąc środki na wypłatę okresowej emerytury kapitałowej (art. 13.5.),
monitoruje przekazywanie co miesiąc przez OFE środków na wypłatę okresowych emerytur kapitałowych (art. 13.5. i 13.6.)
prowadzi egzekucję z rachunku OFE w przypadku nie przekazania przez OFE środków na wypłatę okresowych emerytur kapitałowych (art. 13.6.),
w przypadku nieustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej i jej wysokości, zawiadamia OFE o obowiązku przekazania środków zgromadzonych na rachunku członka OFE na fundusz emerytalny (art. 14.2.),
wydaje decyzje administracyjne ustalające prawo i określające wysokość okresowej emerytury kapitałowej (art. 12.1.),
występuje jako strona w postępowaniach administracyjnych w przypadku zaskarżenia decyzji ustalającej prawo i określającej wysokość okresowej emerytury kapitałowej – przy czym drugą strona postępowania może być członek OFE, jak i sam OFE (!!!),
nalicza i odprowadza należne podatki PIT oraz składki na PUZ od okresowych emerytur kapitałowych,
wypłaca okresowe emerytury kapitałowe,
gromadzi informacje od OFE o śmierci członka OFE uprawnionego do pobierania okresowej emerytury kapitałowej (art. 9.1. 1))
gromadzi informacje od OFE o wyczerpaniu środków zgromadzonych przez członka OFE pobierającego okresową emeryturę kapitałową na jego rachunku w OFE (art. 9.1.2))
 przyjmuje wnioski o ustalenie prawa do dożywotniej emerytury kapitałowej od ubezpieczonych, którym nie przysługiwało prawo do okresowej emerytury kapitałowej (art. 12.1.),
udostępnia zestawienie ofert dożywotniej emerytury kapitałowej ZEM (art. 16.2.),
wzywa członków OFE do złożenia oświadczenia o wyborze oferty dożywotnej emerytury kapitałowej (art. 16.5.),
informuje OFE, w którym członek OFE posiada rachunek i ZEM, którego ofertę dożywotniej emerytury kapitałowej wybrał członek OFE, o dokonanym przez członka OFE wyborze (art. 16.9.),
prowadzi odrębny rachunek bankowy, na który OFE przekazuje składki zgromadzone na rachunku członka OFE (art. 16.10)
monitoruje przekazanie przez OFE składek członków OFE (art. 16.10.),
ustala wysokość hipotetycznej emerytury kapitałowej (art. 16.2.),
po otrzymaniu składki z OFE ustala prawo i wysokość dożywotniej emerytury kapitałowej na podstawie oferty dożywotniej emerytury kapitałowej wybranej przez członka OFE (art. 16.13.),
wydaje decyzję o prawie do dożywotniej emerytury kapitałowej i jej wysokości (art. 12.1.),
informuje o ustaleniu prawa do dożywotniej emerytury  kapitałowej i jej wysokości wybrany fundusz dożywotnich emerytur kapitałowych (art. 16.14.),
przekazuje do wybranego funduszu dożywotnich emerytur kapitałowych składkę otrzymaną z OFE (art. 16.14.),
prowadzi odrębny rachunek bankowy, na który fundusz dożywotnich emerytur kapitałowych co miesiąc przekazuje środki na wypłatę dożywotnich emerytur kapitałowych (art. 16.15.),
monitoruje przekazywanie co miesiąc przez fundusz dożywotnich emerytur kapitałowych środków na wypłatę dożywotnich emerytur kapitałowych (art. 16.15.),
sporządza co miesiąc listy wypłat świadczeń z I i II filara łącznie,
nalicza i odprowadza należne podatki PIT oraz składki na PUZ od dożywotnich emerytur kapitałowych,
dokonuje wypłaty świadczeń,
organizuje i obsługuje proces wyrównywania finansowego, o którym mowa w rozdziale 8 projektu ustawy o funduszach dożywotnich emerytur kapitałowych (art. 95-101).
Zadania, które będzie musiał wykonać ZUS, wymagają:

 modyfikacji oprogramowania KSI,
 zatrudnienia dodatkowego personelu i poniesienia kosztów jego wynagrodzenia (pierwszy etap reformy w 1999 roku skutkował wzrostem zatrudnienia w ZUS o około 9 tys. osób),
 wyposażenia dodatkowych stanowisk pracy,
 poniesienia kosztów pocztowych i bankowych,
poniesienia kosztów ewentualnych postępowań administracyjnych – w tym kosztów procesowych.
 Koszty te w ogóle nie zostały policzone!

I w tym miejscu hołd dla Pana Krzysztofa Dzierżawskiego, który w 1999 roku pisał, że to się musi tak skończyć. ZUS i tak będzie robił wszystko, a „rynki finansowe” zgarną kasę.

Już dziś OFE pobierają 7% za „zarządzanie” składkami „członków OFE” – czyli podatników. Tylko że „zarządzanie” prawie 70% tych składek polega na kupowaniu obligacji skarbu państwa. Pani na poczcie sprzedaje je bez prowizji!!! A teraz nowotworzone zakłady emerytalne będą brały 3,5%, choć większość działań administracyjnych i tak będzie musiał wykonać ZUS!

Co ciekawe, projekty ustaw w ogóle nie przewidują w jaki sposób ZUS ma sfinansować wydatki, które będzie musiał ponieść w związku z obsługą procesu wypłaty emerytur kapitałowych, bo to, że będzie musiał jest oczywiste. Brak w analizowanych projektach jakiejkolwiek regulacji w tym względzie sugeruje, że ZUS będzie musiał finansować te działania z odpisu od składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS). Jednakże wysokość tego odpisu określona jest w ustawie budżetowej. W podstawie odpisu nie uwzględnia się składek przekazywanych przez ZUS do OFE – ergo odpis nie zawiera środków na obsługę wypłat emerytur kapitałowych.

W FUS istnieją cztery odrębne fundusze. Zgodnie z zasadami rachunkowości, do każdego z nich przypisana jest część odpisu od składek na FUS w wysokości pokrywającej realny koszt obsługi danego funduszu. Nie ma zatem możliwości przekazania części odpisu od składek na FUS na obsługę procesu wypłaty emerytur kapitałowych, gdyż ustawa systemowa reguluje na co ma być przeznaczony odpis, który jest księgowo podzielony na poszczególne fundusze. W przypadku zwiększenia przez ZUS wysokości odpisu od składek na FUS nastąpi zmniejszenie wysokości środków, które pozostaną w FUS na finansowanie świadczeń z FUS. Zrodzi to konieczność zwiększenia dotacji budżetowej na sfinansowanie wypłat świadczeń finansowanych przez FUS. W takiej sytuacji wydatki na finansowanie wypłat emerytur kapitałowych poniesie budżet, czyli podatnicy, gdyż dotacja budżetowa pochodzi z podatków.

Amen!

P.S. Może zamiast planu Paulsona, Amerykanie powinni stworzyć sobie taki system emerytalny??? Jakby powielić ten model w Ameryce to „rynki finansowe” zostałyby uratowane ku uciesze tychże „rynków finansowych”.

 

 

Robert Gwiazdowski
Robert Gwiazdowski